Дэлхий
🛡️ Израиль, АНУ хамтарсан стратеги: Иран руу довтлох бэлтгэл ба “Max Pressure” бодлогын үр нөлөө
2025 оны эхээр Израиль, АНУ хоёр Ойрхи Дорнодын агаар, хуурай замын цэргийн хамтарсан сургуулилт явуулсан бөгөөд тухайн бэлтгэлийн нэгэн чухал хэсэг нь Ираны цөмийн байгууламжууд руу чиглэсэн “hypothetical strike” буюу мэдээллийн цэргийн симуляци байсан нь ил болсон. Энэ сургуулилтад Израилийн “Sayeret Matkal” (онцгой алба) болон АНУ-ын CENTCOM-ын тэнгисийн явган цэрэг, нисэх хүчин, кибер команд зэрэг оролцжээ.
🧨 Халдлагын гол бай: Ираны цөмийн байгууламжууд
Израиль болон АНУ-ын анхааралд орсон гол байнууд бол:
-
Натанз (Natanz): Ираны хамгийн том ураны баяжуулах төв. Газар дор, бат бөх хамгаалалттай.
-
Фордоу (Fordow): Уулын гүнд байрлах цөмийн төв бөгөөд аливаа агаарын цохилтод тэсвэртэйгээр бүтээгдсэн.
-
Исфахан болон Арак зэрэг үйлдвэрлэлийн ба туршилтын реакторууд.
Эдгээр байгууламжууд руу халдах боломжийг тооцсон бодлогын түвшний үнэлгээ, стратегийн симуляци Израилийн талын зүгээс 2024 оны сүүлээр АНУ-д танилцуулсан гэж Axios мэдээлсэн.
⚠️ Ираны дотоод нөхцөл: “Max Pressure” бодлогын үр дагавар
АНУ-ын Трампын засаг захиргаанаас анхлан хэрэгжүүлж эхэлсэн “Max Pressure” буюу Дээд хэмжээний шахалт нэртэй бодлого нь Ираны эдийн засаг, санхүүгийн урсгал, түүхий тосны экспорт, валютын нөөц зэрэгт цохилт өгсөн. Байдены засгийн газрын үед ч энэ бодлого бүс нутгийн стратегийн хүрээнд улам боловсронгуй болсон.
🧩 Шинэ үеийн шахалт дараах чиглэлтэй байна:
-
Санкцын өргөтгөл: SWIFT төлбөрийн системээс салгасан нөхцөл хэвээр.
-
Олон улсын дэмжлэггүй байдал: Европын холбоо, Зүүн Ази дахь орнууд Ирантай худалдаа хийхээс зайлсхийж байна.
-
Дотоод инфляци: Ираны мөнгөн тэмдэгтийн албан ёсны ханш 1 ам.доллар = 615,000 риал хүрээд байна. Иргэдийн худалдан авах чадвар 40% хүртэл унасан.
-
Эсэргүүцэл, бослого: 2025 оны дөрөвдүгээр сард Тегеранд оюутан, эмэгтэйчүүдийн өргөн хэмжээний жагсаал дахин сэргэж, олон хүн саатуулагдсан.
-
Бүс нутгийн дарамт нэмэгдсэн: Израиль, Саудын Араб зэрэг улс Ираныг Йемен, Сири, Иракийг дэмжсэн, терроризм тэтгэсэн үйл ажиллагаанд буруутгасаар байна.
📉 Гео-эдийн засгийн эрсдэл
Хэрвээ Израиль–АНУ холбоо нь Ираныг цөмийн чадвараас татгалзуулах зорилгоор шууд довтловол, зөвхөн Ойрхи Дорнод бус дэлхий даяар дараах эдийн засгийн доргилт үүснэ:
-
Түүхий нефтийн үнэ богино хугацаанд 20–30% өсч магадгүй
-
Хөрөнгийн биржүүдэд “shock” орж, үндсэн индексүүд унах магадлалтай
-
Олон улсын логистик, даатгалын зардал огцом өснө
-
Хятад, Оросын зүгээс эсэргүүцэл үүсч, дипломат тулаан эхэлж магадгүй
🔚 Төгсгөлд
Израиль ба АНУ-ын зүгээс хийж буй хамтарсан төлөвлөлт, бодлогын симуляц нь Ираны цөмийн амбицад хатуу дохио өгөх зорилготой. Гэвч энэ нь бүс нутгийн нөхцөл байдлыг тогтворгүйжүүлж, дэлхийн худалдаа, гео-эдийн засгийн тэнцвэрийг доргиох магадлал өндөртэй. Эцэст нь дайн гэхээс илүүтэй сөргөлдөөнийг тогтоон барих, хэлэлцээрийн дипломат гарц шаардлагатай гэж шинжээчид дүгнэж байна.
Дэлхий
Америкчуудын гуравны нэг нь Венесуэль рүү чиглэсэн цэргийн ажиллагааг дэмжиж байна
Reuters/Ipsos агентлагийн явуулсан санал асуулгын дүнгээр Америкийн иргэдийн гуравны нэг нь АНУ-ын Венесуэлд цохилт өгөх, тус улсын эрх баригчдыг түлхэн унагахыг дэмжлээ. Мөн эдгээр хүмүүсийн олонх нь газрын тосны ордуудыг хянах чиглэлд анхаарал хандуулж байгаагаа илэрхийлжээ.
Судалгаанаас харахад нийт асуулгад оролцогчдын 33 хувь нь Венесуэлд цэргийн оролцоог зөвшөөрч, түүнийгээ дэмжиж буйг илэрхийлжээ. Тодруулбал Бүгд найрамдахчуудын дунд энэ үзүүлэлт илүү өндөр бөгөөд нийт иргэдийн 60 хувь нь АНУ-ын цэргийн хүчин Венесуэлд хүч түрэн оролцохыг дэмжиж байна.
Одоогийн байдлаар Вашингтоны дипломат бодлого нь тус улсын газрын тосны нөөцөд нөлөөлөхийг зорьж буй нь илт байна. АНУ-ын эрх баригчид Венесуэлийн эдийн засаг, улс төрийн тогтворгүй байдлыг ашиглан газрын тосны салбарыг өөрийн ашиг сонирхолд нийцүүлэн хянах хүсэлтэй байгааг шинжээчид онцоллоо.
Өнгөрсөн жилүүдэд Дональд Трампын засаг захиргааны үеийн бодлого харьцангуй хатуу байсан ч, сүүлийн үед түүний үнэлгээ 42 хувьд хүрч, дэмжлэг нэмэгдэж буйг шинжээчид онцолж байна. Мөн, Америкийн эрх баригчдын дунд цэргийн оролцоог эрчимжүүлэх хандлага улам бүр өргөжиж байгаа нь ажиглагдаж байна. Тухайлбал, АНУ-ын бие даасан шийдвэр гаргах эрх мэдлийг нэмэгдүүлэх, дипломат харилцааг нөлөөлөх зорилгоор цэргийн хүчийг ашиглах сонирхол өсч буйг мэргэжилтнүүд онцолж байна.
Эх сурвалж Reuters
Мэдээ бэлтгэсэн Ө.Дөлгөөн
Дэлхий
Дэлхийн холимог хосын Кёрлингийн эрхийн тэмцээн Шотландад эхэллээ
2026 оны 1-р сарын 5-10-ны хооронд Шотландын Дамфрис хотод болох холимог хосын дэлхийн аварга сонгон шалгаруулах тэмцээнд 33 баг оролцоно.
Энэхүү тэмцээн нь 2026 оны холимог хосын Кёрлингийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцох эрхийн төлөөх чухал шат бөгөөд улмаар 2026 оны Өвлийн Олимпийн улирлын өмнөх томоохон сорил болж буйгаараа онцлогтой юм.
Тус арга хэмжээ нь 4-р сард Швейцарийн Женев хотод болох Ace & Company 2026 оны холимог хосын Кёрлингийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцох багуудын хувьд сүүлчийн боломж нь байх юм. Сонгон шалгаруулалтад эхний дөрвөн байр эзэлсэн баг гишүүн холбоодоо энэ арга хэмжээнд оролцох эрх олгоно.
Багууд таван хэсэгт хуваагдан тойргийн журмаар тоглох бөгөөд тойргийн тоглолтын төгсгөлд нэгтгэсэн хэсгийн эрэмбийг тогтоож, тэргүүлсэн 12 баг плей-оффт шалгарна. Тэмцээний шийдвэрлэх тоглолтууд нэгдүгээр сарын 10-нд болж, дэлхийн аваргад оролцох багууд тодрох юм.
Эх сурвалж World Curling
Мэдээ бэлтгэсэн Ө.Дөлгөөн
Дэлхий
Цуен Ван хотод гал гарсны улмаас 100 гаруй хүнийг нүүлгэн шилжүүлжээ
Даваа гарагийн үүрээр шөнийн 02:00 цагийн үед Цуен Ван хотын төвд гал гарч, 100 гаруй оршин суугчийг аюулгүй газар нүүлгэн шилжүүллээ. Түймэр нь тус хотын Тай Юэн байшингийн 33 дугаар давхарт гарчээ.
Тус улсын Онцгой байдлын албаныхан очиж аврах ажиллагааг зохион байгуулжээ. Гал сөнөөгчид тус байранд очиж, галын тархалтыг цаг алдалгүй зогсоохын тулд шуурхай ажилласан бөгөөд утаанд хордсон эмэгтэйг аварч, эмнэлэгт хүргэсэн байна.
Гал гарсан шалтгааныг тодруулах ажил үргэлжилж байна. Эх сурвалжийн мэдээллээр, одоогоор галын шалтгаан тодорхойгүй бөгөөд цагдаагийн байгууллага болон гал түймрийн алба шалгалтын ажиллагааг эхлүүлжээ. Цуен-д гарсан энэ осол нь орон нутгийн орон сууц болон галын аюулгүй байдлын стандартыг нягтлан шалгах хэрэгтэйг санууллаа.
Иргэдийн аюулгүй байдал, орон нутгийн засаг захиргааны хүчин чармайлт энэ төрлийн осол давтан гарахаас сэргийлэхэд чухал үүрэгтэй бөгөөд цаг хугацаа алдалгүй арга хэмжээ авч, шинэчлэл хийх шаардлагатай байгааг мэргэжилтнүүд онцолж байна.
Эх сурвалж The Standard
Мэдээ бэлтгэсэн Ө.Дөлгөөн
-
Нийгэм11 months ago“Зуны зугаа” шоу тоглолтын үеэр бусдын биед халдаж, танхайрсан 35 дуудлага цагдаагийн байгууллагад бүртгэгджээ
-
Нийгэм9 months agoАНУ-д сургуульд явахаар догдолж байсан 15-хан настай охин улаанбурханаар энджээ
-
Нийгэм11 months agoСэрэмжлүүлэг: Нийслэлд энэ сарын 15-18-ныг хүртэл бороотой сэрүүн өдрүүд үргэлжилнэ
-
Нийгэм9 months agoАНУ дахь Oxford-ын ахлах сургуульд сурахаар явах гэж байсан дүү минь ХӨСҮТ-рүү инээж ороод улаанбурханаар эндчихлээ
-
Нийгэм9 months agoБүх хөрөнгөө нийлүүлээд ч хамаагүй хүүг хөл дээр нь босгохыг нийгмээрээ шаардаж эхэллээ
-
Нийгэм11 months agoТанилц: Зургаадугаар сард зоxион байгуулагдаx Үндэсний бөxийн барилдаанууд
-
Спорт9 months agoО.Xангай аварга “Даншиг Наадам”-д зодоглоно
-
Нийгэм11 months agoКовидын шинэ давлагаа Азийг нөмөрчээ
