Улсын Их Хурлын 2025 оны намрын ээлжит чуулганы 2025 оны 12-р сарын 25-ны  хуралдаанаар “Төрийн өмчит хуулийн этгээдийн хувьцааг 2026-2028 онд биржээр олон нийтэд нээлттэй худалдах, төрийн өмчийг хувьчлах, өөрчлөн байгуулах үндсэн чиглэл батлах тухай” тогтоолын төслийг хэлэлцэх эсэхийг хэлэлцэж эхэллээ.

Монгол Улс өмч хувьчлалын бодлого хэрэгжүүлээд 35 жил болж байгаа бөгөөд 1991 оноос хойш нийт 2019 аж ахуйн нэгж, үл хөдлөх хөрөнгө, хувьцааг бүхэлд нь эсвэл хэсэгчлэн хувьчилж, улсын төсөвт 278 тэрбум төгрөг төвлөрүүлсэн байна.

2025 оны байдлаар уул уурхай, эрчим хүч, дэд бүтэц, банк, санхүү, мэдээлэл харилцаа зэрэг салбарт нийт 101 төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой компани үйл ажиллагаа явуулж байгаа бөгөөд тэдгээрийн 73 нь 100 хувь төрийн өмчит аж. Төрийн өмчит компаниудын нийт хөрөнгө 59.4 их наяд төгрөгт хүрч, ДНБ-ий 74.3 хувьтай тэнцэж байгааг салбарын сайд танилцуулжээ.

Төслийн хүрээнд “МИАТ”, “Төрийн банк”, “Эрдэнэс Тавантолгой”, “Эрдэнэт үйлдвэр”, “Монголын цахилгаан холбоо”, “Монголын хөрөнгийн бирж” зэрэг нийт 18 төрийн өмчит хуулийн этгээдийн энгийн хувьцааг нэмж гарган, биржээр олон нийтэд нээлттэй худалдахаар тусгасан байна. Мөн найман компанийн төрийн эзэмшлийн хувьцааг худалдах, долоон хуулийн этгээдийг өөрчлөн зохион байгуулах, татан буулгах, нэгтгэхээр төлөвлөжээ.

С.Бямбацогт сайд өмнөх хувьчлалын хэрэгжилт хангалтгүй, дунджаар 33 хувьтай байсныг онцлоод давхардсан чиг үүрэгтэй, үр ашиггүй төрийн өмчит компаниудыг цэгцлэх шаардлага тулгарч байгааг тэмдэглэв. Төрийн өмчийг хувьчлах бодлогыг үе шаттай, ил тод, зах зээлийн үнэлгээнд тулгуурлан хэрэгжүүлж, дотоод болон олон улсын аудитын хяналтад явуулахаар төсөлд тусгажээ.

Хэлэлцүүлгийн үеэр УИХ-ын гишүүд төрийн өмчийн хувьчлалын эрсдэл, хяналт, үр ашгийн талаар байр сууриа илэрхийлж, холбогдох сайд нар болон ажлын хэсгийн гишүүдээс хариулт авчээ. Төслийг цаашид байнгын хороогоор хэлэлцэнэ.

Сэтгүүлч Х.Бямбадалай